Kruidengeheimen

Terug naar kruidenoverzicht  




Pastinaak - Kruidengeheimen


Pastinaak; meer dan vergeten groente

Pastinaak - Pastinaca sativa

Het is druk op straat. Auto’s, fietsen, lawaai. Aan de kant van de weg staan enkele oude bomen. Ik sluit mijn ogen even en probeer me voor te stellen hoe de omgeving van de bomen er honderd jaar terug uitzag. Vast veel rustiger, een blubberig paadje, mensen met klompen, paard en wagens en overal “on”kruid. Zou er eigenlijk nog leven zijn onder het asfalt dat er nu ligt? Zouden er nog insecten, maar ook zaadjes en wortels onder die hele dikke verharde weg liggen? En zouden die zaadjes nog kunnen ontkiemen wanneer je het asfalt zou weghalen?
Ik denk dat er zeker pastinaakzaadjes onder het asfalt liggen. Pastinaak is namelijk een veelvoorkomend “onkruid”. Er zullen vast weinig mensen weten dat ze deze “vergeten groente” waarschijnlijk dagelijks passeren. De witte penwortel groeit namelijk onder de grond en wij zien alleen het bovengrondse blad en de gele bloemschermen. En nog minder mensen zullen beseffen dat de pastinaak zelfs werd geroemd in oude kruidenboeken.

Pastinaak - Kruidengeheimen


De pastinaak heeft een witte penwortel die vroeger, voordat er aardappelen in Nederland werden geteeld, op ongeveer dezelfde wijze werd gebruikt. De smaak ligt tussen die van wortel, anijs en knolselderij in en is een beetje zoet. Pastinaak is een bron van natuurlijke mineralen: ijzer, magnesium, kalium, zink, calcium. Maar ook foliumzuur, vitamine B, C, en K zijn rijkelijk in deze witte wortel aanwezig.
Toen de aardappel in opkomst kwam, verdween de pastinaak van onze tafel en werd het veevoer. Leuk vond ik het om te horen dat een oudere dame vroeger vaak stiekem van de zoete pastinaakwortels snoepte. Ze kregen toen nooit tussendoortjes, maar knabbelden van de pastinaken die voor het vee waren bedoeld.
De wortel is jaarlijks verkrijgbaar van september tot en met maart. De pastinaak is een zeer winterharde plant die goed tegen vorst kan. Vorst maakt de wortel alleen maar zoeter en lekkerder van smaak. Je kunt zelfs gebak zoeten met pastinaakwortel.
Als je de wortels niet uit de grond haalt, gaat de plant het jaar daarna bloeien. Waarschijnlijk heb je wel eens bermen vol met deze bloemschermen gezien.

Pastinaak - Kruidengeheimen

Pastinaak groeit heel langzaam, waardoor je, wanneer je het zaait, regelmatig het “on”kruid eromheen moet weghalen, omdat de plant anders verstikt wordt. Vroeger werd dit "on"kruid weggehaald met een hak (een soort schoffel). In het Latijn heet een hak “pastinum” en daar is de naam pastinaak van afgeleid. De tweede naam van de plant, “sativa”, betekent gezaaid en verbouwd worden. Dat wil zeggen dat de pastinaak destijds voornamelijk als voedingsgewas werd gebruikt.

De wortel van de pastinaak werd door kruidendeskundigen echter ook aangeraden bij klachten aan de urinewegen. Met vond de wortel lijken op de mannelijke penis, waardoor men dacht dat de schepper hiermee wilde aangeven wat de bedoeling van de wortel was. Met succes werd de pastinaakwortel daarom gebruikt wanneer men moeite had bij het plassen. De pastinaak zorgde er dan meteen voor dat er afvalstoffen uit het lichaam werden afgevoerd, omdat ze ook een bloedzuiverende werking heeft.
Het kookwater van de pastinaak werd gedronken bij hoest en heesheid en werd gebruikt om wonden schoon te wassen.

Pastinaak - Kruidengeheimen

De Duitse volksnaam van dit "on"kruid is Zuckerwurzel (suikerwortel)

Hoewel de pastinaak veel langs bermen, sloten en wegen te vinden is, wordt ze toch ook door kenners nauwelijks geoogst. De wilde variant is heel dun en als je de wortel niet op het juiste moment oogst is hij houtig. Wel kun je de bloemen en zaden oogsten en in de keuken gebruiken. Maar let goed op! Veel schermbloemigen, waar de pastinaak familie van is, lijken op elkaar. En er zijn ook giftige familieleden, dus oogst alleen als je honderd procent zeker bent.
De pastinaak die je in de winkel koopt, is gecultiveerd. Dat wil zeggen dat de oorspronkelijke plant die in het wild groeit, is veredeld en aangepast zodat hij o.a. makkelijker te eten en te bewaren is.

De pastinaak kan zowel rauw als gekookt worden gegeten en je kunt haar in enorm veel recepten gebruiken: soepen, stamppotten, stoofschotels, salades, maar ook in zoete taarten! (Neem dan een recept voor worteltaart en vervang wortel door de pastinaak.)

Nog een kleine opmerking: er is ook een wilde pastinaak in opkomst die de brandpastinaak heet en minder vriendelijk is. Deze groeit vooral in het zuiden van Nederland. Net als bij de reuzenberenklauw kan deze plant na aanraking en blootstelling aan zonlicht een allergische reactie veroorzaken.

Ik begon het artikel over de asfaltlaag. Helaas komen er steeds meer wegen bij ten koste van de natuur. Ik moet altijd even glimlachen als ik weer een vrolijk bloemetje in het asfalt zie groeien.
Asfalt moet regelmatig vernieuwd worden, omdat bomen en planten met hun sterke wortels de laag stuk maken. De natuur blijkt toch sterker.
Of pastinaakzaadjes met hun versterkende werking ook sterk genoeg zijn om door asfalt heen te groeien, heb ik nog niet gezien. Maar als je toevallig de gele bloemetjes door het asfalt ziet groeien, hoop ik dat je een foto maakt en die naar mij opstuurt!

November 2015
Andrea Bleeker
www.kruidengeheimen.nl

P.S. Wilde planten hebben meestal een sterkere werking dan gecultiveerde planten. Of dat ook bij de pastinaak van toepassing is, daar kun je alleen maar achter komen door zelf te ervaren. Ondergetekende moet in ieder geval wel veel meer plassen wanneer ze pastinaak eet....

Pastinaak - Kruidengeheimen

Facebook

Voor degenen die meer over kruiden willen weten:
Ik heb twee facebookpagina's:
- Kruidengeheimen, met kruidentips: https://www.facebook.com/Kruidengeheimen?fref=ts
- Natuurlijk Drinken: https://www.facebook.com/natuurlijkdrinken?fref=ts
Klik op "Vind ik leuk"  en zie de tips regelmatig verschijnen.

Nieuwsbrief:

Af en toe schrijf ik een nieuw artikel over een kruid. Wil je ook op de hoogte blijven van de nieuwste artikelen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief, klik hier. Indien deze link niet werkt, stuur dan een mailbericht naar mail@kruidenmassages.nl.

Index

Kruidenoverzicht   |   Kruidenmassages     |     Nieuws & Activiteiten    |  Contact  

Pastinaak - KruidengeheimenPastinaak - KruidengeheimenPastinaak - KruidengeheimenPastinaak - Kruidengeheimen