Kruidengeheimen

Terug naar kruidenindex




   Smeerwortel  Smeerwortel
 

De pijnstillende en helende kracht van

Smeerwortel 

Door je enkel gaan met hevige pijn en dit even later niet meer voelen? Voor de meeste mensen lijkt het een sprookje. Niet voor de kruidenkenners. Die hebben namelijk een bijzondere plant in hun tuin staan: Smeerwortel (Symphytum officinale).

De Latijnse naam vertelt ons dat we te maken hebben met een oud geneeskruid. Vroeger zette men achter belangrijke geneeskrachtige kruiden de naam “officinalis”. De apotheker had destijds alle belangrijke kruidenmedicijnen, oftewel de “officinalis-planten” op voorraad. Het kruid stond in de apothekerstuin of was gedroogd aanwezig.

Wat is er zo belangrijk aan deze plant dat hij bij de belangrijkste kruiden werd ingedeeld?
 
De Smeerwortel kan pijn verminderen, afvalstoffen afvoeren, heling stimuleren en de doorbloeding verbeteren. Het kruid is van oudsher altijd gebruikt bij diverse E.H.B.O.-klachten. Denk dan aan botbreuken, verstuikingen, kneuzingen en zwellingen. Maar ook bij een hernia, reumatische aandoeningen en spierpijnen werd dankbaar gebruik gemaakt van deze plant. Vroeger werd het kruid overigens ook bij kankergezwellen gebruikt om de pijn te verzachten.
Smeerwortel helpt ook wonden sneller te genezen. Maar dit kan deze wonderplant zo snel, dat eventueel vuil geen tijd krijgt om uit de wond te ontsnappen. Al meerdere keren heb ik gehoord dat mensen die smeerwortelcrème rond open wonden smeerden, daarna een onderhuidse ontsteking kregen. Vandaar dat ik er altijd bij zeg dat je de plant alleen mag gebruiken wanneer de huid dicht is.

Hoe herken je de plant?
De plant is lid van de ruwbladigenfamilie. Een opvallend kenmerk van deze familie is de ruwe beharing op stelen, bladeren en knoppen. Het is een vaste plant die algemeen voorkomt in bermen, op dijken en bij slootkanten.
De plant wordt ongeveer 50 cm hoog en van mei tot augustus bloeien er witte, roze of paarse trosjes bloemen aan. De wortel is lang, penvormig en erg breekbaar. Hij is slijmerig, van buiten zwart en van binnen wit.

  Smeerwortel
Toepassing
Stel je hebt een klacht en wilt hem behandelen met smeerwortel. Hoe gebruik je de plant dan?
Er zijn meerdere mogelijkheden. In de wortel zitten de meest krachtige inhoudsstoffen in het voor- en najaar. In de zomer gebruik je het blad hoewel die iets minder krachtig is. Blad en wortel kun je drogen om in de winter te gebruiken.

-    Van het blad maak ik altijd een papje: Een paar bladeren even koken in weinig water. Fijnmalen met staafmixer en aanmaken met bloem (meel) om het iets dikker te maken. Dit papje smeer ik op een gaasje wat ik op de plek bevestig. Dit zet ik dan vast met pleisters, wikkelverband of met een oud laken in repen gescheurd.
Laat het een paar uur zitten voordat je het ververst.

-    In de wortel zit een slijmerige gomachtige substantie wat je rechtstreeks op de huid kunt smeren. Of rasp de wortel in stukjes en bevestig dit op de huid met bijvoorbeeld wikkelverband of een gaasje.
Laat dit een paar uur zitten voordat je het ververst.

-    Gedroogd blad of wortel: De wortel wordt gedroogd keihard en is lastig te verwerken. Snij het daarom in hele kleine stukjes voordat je het droogt en gebruik een koffiemolen om de wortel op het laatste moment tot poeder te vermalen. Maak een papje van gedroogde wortel of gedroogd gemalen blad met bloem en water.

-    Kompres: Je kunt er voor kiezen om sterke thee te maken van het kruid en hier een doek mee nat te maken. Dit bevestig je op de aangedane plek.

Uiteraard kun je met een beetje fantasie nog meer mogelijkheden bedenken om het kruid te gebruiken

Het is belangrijk de substantie een paar uur te laten zitten. Dan te verversen en dit een paar keer herhalen.

  Smeerwortel kompres  Smeerwortel kompres

Tijdens workshops ervaren cursisten dankbaar het gebruik van Smeerwortel.
Elk pijntje wordt "ingepakt".

Een paar weken terug ging ik door mijn enkel en ben naar huis gestrompeld. Uiteraard heb ik meteen het smeerwortelpapje gemaakt en opgesmeerd. Na ongeveer 15 minuten voelde ik de pijn afzakken. Ik heb het ververst vlak voordat ik ging slapen en heb het de hele nacht omgehouden. Toen ik ’s morgens weer wakker werd was mijn voet nog heel stijf, maar ik kon er op lopen zonder te strompelen.  Zelfs ik ben dan nog steeds verbaasd dat het kruid zo sterk werkt. Voor de zekerheid heb ik mijn enkel nogmaals ingezwachteld met het papje en heb ik weinig gedaan die dag om te voorkomen dat ik het zou forceren. De dag daarna was mijn voet niet meer stijf en kon ik er alles weer mee doen.

Smeerwortel, mijn superkruid!!!

Onlangs heb ik een crème van smeerwortel aan een kennis van mij gegeven. Zijn vrouw is er echter niet blij mee, want hij voelt de pijn niet meer en doet alles weer met zijn knie, terwijl hij van de dokter moet rusten. Dit is het “gevaar” van dit kruid. Hou daar rekening mee wanneer je de pijn voelt wegtrekken.
VSM heeft Smeerwortel overigens in verdunde vorm toegevoegd aan hun Spiroflor SRL-gelei.

Elke keer als ik Smeerwortel aanprijs tegen iemand die al tijden met een dikke knie rondloopt, pijn aan gewrichten heeft, last heeft van stijfheid etc. zeggen ze later allemaal hetzelfde tegen mij: “Het werkt echt!!!”
Heb je een klacht die al langer bestaat, dan zul je uiteraard vaker met de smeerwortel aan de slag moeten.

Vroeger prezen de kruidendokters het kruid en vele mensen hebben in de geschiedenis de pijnstillende en helende werking van het kruid mogen ervaren. Door onderzoekers van nu worden we echter bang gemaakt voor dit wonderkruid. Er blijkt een stofje in te zitten (vooral in de wortel) wat inwendig bij hoge doseringen schadelijk kan zijn zegt men. Extracten van de pure smeerwortel mogen vanwege dat onderzoek niet in Nederland verkocht worden. Omdat het kruid niet te koop is moet je zelf op zoek naar de plant en de crème zelf maken.

Smeerwortel  smeerwortelolie
Foto links: bloem van smeerwortel.
Foto rechts: Hier wordt crème gemaakt van smeerwortel, lavendel en kamille:
In een pan met water staan meerdere glazen potten gevuld met kokosolie en bovengenoemde kruiden.


Recept Smeerwortelcrème

Nodig:
Kokosolie
Bladeren (zomer) of schoongemaakte wortels (voor- en najaar)

Kokosolie is onder andere verkrijgbaar bij reformzaken en bij de Toko. Ik kies zelf altijd voor de KOUDGEPERSTE biologische kokosolie, deze ruikt naar kokos. (Wanneer geur uit kokosolie is gehaald kun je er bijna zeker van zijn dat de olie is behandeld met chemicaliën.)
Kokosolie is hard bij kamertemperatuur en vloeibaar bij warm weer. Vandaar dat zowel de naam olie als crème wordt gebruikt.

Doe de kokosolie samen met zoveel mogelijk bladeren of in stukjes gesneden wortel van de smeerwortel in een grote glazen pot. Zet deze pot in een pan met water. Zorg dat de pot niet om kan vallen. Breng het aan de kook (au bain mari). Je kunt een theedoek op de bodem van de pan neerleggen zodat de pot niet gaat rammelen.
Zet de pan wanneer hij kookt op het laagste pitje en laat een paar uur pruttelen.
Over hoe lang het kruid in de warmte in de olie moet trekken zijn de meningen nogal verdeeld. Dat varieert tussen de 3 en 21 uur. Je hoeft de pan niet aaneengesloten op het vuur te zetten. Je kunt er voor kiezen dagelijks bijvoorbeeld 2 uur te laten pruttelen.
Wanneer het gas uit is, leg er dan een doek overheen zodat het vocht uit de plant wel kan ontsnappen, maar er geen stof in kan vallen.
Roer af en toe om met een houten stokje.  PAS OP DAT DE PAN NIET DROOGKOOKT en dat er altijd een laag water in zit.
Wanneer je denkt dat het klaar is, zeef dan de vloeistof door een fijne zeef of doek. Doe de olie in potjes. De kokosolie gaat vanzelf stollen wanneer het afkoelt en dan is de olie/crème klaar. Zet de potjes in op een koele plek in het donker.
De crème blijft jaren houdbaar, maar de werking van het kruid zal langzaam afnemen. Eventueel kun je er nog een paar druppeltjes etherisch olie aan toevoegen voor de geur. Koop deze dan wel bij een echte natuurdrogist, want anders wordt je misschien afgescheept met een synthetische variant die niet goed is voor de huid.

September 2013
Andrea Bleeker

Smeerwortel  Smeerwortel

De wortel van de Smeerwortel en het begin van een nieuwe smeerwortelplant in het voorjaar.

Facebook

Voor degenen die meer over kruiden willen weten:
Ik heb twee facebookpagina's:
- Kruidengeheimen, met kruidentips: https://www.facebook.com/Kruidengeheimen?fref=ts
- Natuurlijk Drinken: https://www.facebook.com/natuurlijkdrinken?fref=ts
"Like" de Pagina en zie de tips regelmatig verschijnen.

Nieuwsbrief:
Wil je ook op de hoogte blijven van de nieuwste artikelen die ik op deze website plaats? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief, klik hier. (Deze link werkt alleen wanneer je ook een mailprogramma op je computer of telefoon hebt.)

Smeerwortel  Smeerwortel
De meningen zijn verdeeld: Is het blad van de Smeerwortel wel of niet eetbaar.
Ik heb me er in verdiept en heb besloten dat ik af en toe een paar bladeren eet.
Neem het niet van mij over, maar verdiep je er zelf in!
Hierboven een gerecht met tomatensaus, kidneybonen, champignons, Italiaanse kruiden, peper, zout en het blad van de Smeerwortel.

Index